Humanisme

Over het aantal humanisten is het lastig een uitspraak doen. Humanisten kennen geen centraal orgaan dat leden registreert. Een indicatie kan gevonden worden in het aantal mensen dat lid is van het Humanistisch Verbond. In Rotterdam zijn dat er bijvoorbeeld ongeveer 650. Maar er zijn ook mensen die zich humanist noemen of zich verwant voelen aan deze levensbeschouwing zonder dat om te zetten in een lidmaatschap.

Leven en dood
Waar religies vaak veel belang hechten aan het hiernamaals, leggen humanisten de nadruk op het leven zelf, op het hier en nu en het in harmonie samenleven van mensen. Humanisten hebben een positief mensbeeld. Zij zien de goede eigenschappen van de mens.
Voor humanisten is de dood het einde. Of er daarna nog wat is, is voor hen niet zo’n dringende vraag. Voor hen is het belangrijk om het leven hier en nu goed af te ronden. De uitvaart is een afscheid waaraan iedereen naar eigen inzicht vorm geeft en waarin voor zowel de overledene als de nabestaanden aandacht is. Voor nabestaanden is het belangrijk om goed afscheid te nemen van een overledene. Het afscheid is daarmee tegelijkertijd een goed begin van het weer verder leven.
Humanisten kennen geen voorgeschreven rituelen rond de dood. Zij laten zich leiden door hun eigen opvatting over wat past bij de overledene en bij henzelf. Eventueel roepen humanisten de hulp in van humanistische uitvaartbegeleiders verbonden aan het Humanistisch Verbond. Deze uitvaartbegeleiders assisteren bijvoorbeeld bij het maken of uitspreken van een toespraak over de overledene en zijn rol en betekenis voor anderen.
Voor nazorg is het mogelijk via Humanitas in contact te komen met een medewerker Steun bij Rouw. In de vorm van huisbezoek en/of groeps-gesprekken met andere nabestaanden kan men ervaringen delen en het verlies van een dierbare een plek proberen te geven. 
De medewerkers Steun bij rouw en de uitvaartbegeleiders vormen samen het project ‘Dienstverlening rond overlijden’ en zijn vrijwilligers die alleen hun onkosten in rekening brengen.

De laatste tijd realiseren humanisten zich steeds meer dat rituelen niet perse met religie van doen hoeven hebben. Rituelen geven ook vorm aan emoties, in dit geval emoties van verlies en rouw. Symbolen en rituelen, bijvoorbeeld afkomstig uit het christendom, kunnen voor een humanist ook waardevol zijn. Al of niet aangepast maken individuele humanisten steeds vaker gebruik van rituelen rond de dood. Dat past in de algemene kentering in Nederland: mensen praten meer over de dood, afscheid en rouw en zoeken naar nieuwe manieren van afscheid nemen, uitvaarten en rouw.

Er zijn verschillende humanistische organisaties, zoals het Humanistisch Verbond en de vereniging Humanitas. Humanitas bestaat inmiddels ruim 50 jaar. Het is een vrijwilligersorganisatie met een aantal betaalde krachten die de verschillende projecten coördineren. 
De projecten van Humanitas en het Humanistisch Verbond zijn gericht op de nabestaanden, niet op stervensbegeleiding. 
Soms komen mensen bij ‘Steun bij Rouw’ direct na een overlijden, soms pas jaren later. Een enkele keer komt er een hulpvraag uit Antilliaanse of Surinaamse hoek.